Belkıs Zeugma antik kentinde, GAP kapsamında inşa edilen Birecik Barajı gölü altında kalacak alanlarda yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarının tamamlanmasına az bir süre kaldı. Kültür Bakanlığı Belkıs Zeugma Kazı Koordinatörü Kemal Sertok, A.A muhabirine yaptığı açıklamada, antik kentteki kazı çalışmalarının, daha önce hazırlanan programa göre 4 Ekim`de sona ereceğini söyledi. Belkıs Zeugma antik kentindeki çalışmaların 1987 yılında başladığını, 1992`den itibaren de sistemli kazılara geçildiğini hatırlatan Sertok, ``Antik kentin bir bölümünün su altında kalacağı dikkate alınarak 1999 Mayıs ayında başlatılan kazılar ise bugüne kadar kesintisiz sürdürüldü`` dedi.

     Zeugma antik kentinde halen 100`ü arkeolog ve uzman, 230`u işçi olmak üzere 330 kişi ile çalıştıklarını kaydeden Sertok, ``Kazı, teras üzerinde yoğunlaştı. Kurtarma ve belgeleme çalışmaları yapıyoruz. Bulduğumuz bütün buluntular tek tek çizim, bilgi ve fotoğraflama yöntemi ile dijital ortamda belgeleniyor`` diye konuştu. Zeugma kurtarma kazısı için finans sağlayan ABD`de yerleşik, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Packard Humanities İnstitute`un (PHI) kazı programının da 4 Ekim`de çalışmalara son verilmesi yönünde olduğunu ifade eden Sertok, bu tarihten sonra belgeleme, restorasyon ve yayına yönelik faaliyetlere başlanacağına dikkati çekti. Kazı evinde oluşturulan geniş bir laboratuvarda, Zeugma antik kentinden çıkarılan ve müzeye getirilmeyen mozaiklerin restorasyon ve konservasyon çalışmalarının yapıldığını vurgulayan Sertok, şöyle devam etti: "Ancak, Zeugma`dan çıkarılıp Gaziantep Müzesi`ne taşınan mozaikler ve freskler müze deposu ve bahçesi ile inşa halindeki binada bulunuyor. Yağış düşmeden önce bunları kapalı mekana almak, restorasyon ve konservasyon çalışmalarını yapmak için müze bahçesinde prefabrika laboratuvar kuruyoruz. Binbir emekle çıkarılan ve tarihten bize gelen bu eşsiz mirası, gelecek kuşaklara taşımak için gereken bilimsel çalışmalar eksiksiz yapılacaktır. Restoratörler çalışmalarını sürdürüyor. Restoratör grubundaki Türk uzmanlar freskler, İtalyanlar ise mozaikler üzerinde çalışacak."

     Belkıs Zeugma antik kentindeki kazılar, antik kentin bir bölümünün GAP kapsamında inşa edilen Birecik Barajı gölü altında kalacak olması dolayısı ile 1999`da Gaziantep Valiliği`nin İl Özel İdaresi bütçesinden aktardığı kaynaklar ile yoğunlaştırıldı ve hızlandırıldı. Çalışmalar 2000 yılında da Kültür Bakanlığı, İl Özel İdaresi ve sponsor olan SANKO Holding`in katkısı ile yürütüldü. Savaş tanrısı Mars`ın, Türkiye üzelerinde benzeri olmayan 155 santim uzunluğunda bronz heykeli ve eşsiz mozaiklerin bulunması sonrasında, tarihsel mirasa ilgi duyan yerli-yabancı çevrelerin projektörleri bir anda Zeugma üzerine çevrildi.

     Belkıs/Zeugma Antik Kenti , Gaziantep ili, Nizip İlçesi , Belkıs Köyü sınırları içerisinde Fırat Nehri'nin kıyısında yer alır. Yaklaşık 20 bin dönümlük bir arazi üzerine kurulmuş olar Belkıs/Zeugma Antik Kenti; Fırat'ın geçilebilir en sığ yerinde olması, askeri ve ticari bakımdan çok stratejik bir bölge olması nedeniyle tarihin her döneminde önemini korumuştur.80 bin nüfusu ile döneminin en büyük kentlerinden biri olan Belkıs/Zeugma , tarihin değişik dönemlerinde değişik isimlerle anılmıştır.

     Büyük İskender'in generallerinden ve daha sonra Suriye Kralı da olan Selevkos Nikator kendi adıyla, Fırat nehrinin adını birleştirerek M.Ö.300 yılında burada Selevkos Euphrates ( Fırat'ın Silifkesi ) adında bir kent kurar. Daha sonraları M.Ö.1.yy.'da kent Roma hakimiyetine girer .Bu hakimiyet değişikliğiyle birlikte kentin adı da değişerek köprü, geçit anlamına gelen ve bütün dünyada bilinen şekliyle " Zeugma" adını alır. Roma İmparatorluğu'nun 4.Skitia Lejyon Garnizonu'nun burada konuşlandırılması ve ticaret sebebiyle kısa zamanda 80 bin nüfusa ulaşan Zeugma'da Fırat manzaralı yamaçlara villalar inşa edilir. 80 bin kişilik nüfus Zeugma'yı dünyanın en büyük kentlerinden biri haline getirir. Örneklemek gerekirse Zeugma , komşusu sayılan Antakya (Antiokheia) ile Mısır'daki İskenderiye'den ( Aleksandreia) 'dan daha küçük, Atina (Athena) ile aynı büyüklükteydi. Pompei ve şimdi dev bir metropol olan Londra (Londinum) 'dan ise birkaç kat büyüklükteydi.

     Ünlü coğrafyacı Strabon da Zeugma'dan bahsetmektedir. Hellenistik dönemde Selevkos Nikator zamanında Zeugma'da önemli imar faaliyetleri yapıldığı bilinmektedir. Kentteki Akropolün üzerine kader tanrıçası Thyke'nin bir tapınağı yapılmıştır. Bu tapınak halen toprak altındadır. Zeugma Antik Kenti kendi şehir sikkesi de basmış Roma Kentlerinden biridir. Sikkeler üzerine bir tarafına Thyke tapınağı , diğer tarafına da güçlülüğü simgeleyen Roma Kartalı motifi basılmıştır.